АПОШНЯЕ "ВАКНО"?
Нядаўна прачытаў заяву аднаго еўрапейскага палітыка, што ў беларусаў будзе "вакно магчымасцяў" для дэмакратыі і сапраўднай незалежнасці.
Цалкам згодзен з ім, але такія "вокны" ў нашай найноўшай гісторыі здараліся ўжо неаднойчы. Упершыню - пасля распаду Савецкага Саюза, калі саюзныя рэспублікі, і тыя, якія змагаліся за незалежнасць, і тыя, якія зусім не змагаліся за яе - усе сталі незалежнымі. Але тады, замест пабудовы самастойнай краіны, тутэйшыя тагачасныя кіраўнікі сталі, пры падтрымцы разгубленай большасці, шукаць магчымасці вярнуць краіну ў звыклы стан сатэліта Масквы. "Вакно магчымасцяў" пабудаваць незалежную, дэмакратычную паспяховую дзяржаву не было выкарыстана. Другі раз яно з'явілася ў другой палове 90-х, калі Беларусі прапанавалі далучыцца да Еўразвязу, што дазваляла атрымаць фінансаванне рэформ і, ўжо ў сярэдняй перспектыве, ператварыць Беларусь у вольную сучасную і заможную краіну. Але тагачасны кіраўнік дзяржавы адмовіўся ад прапановы, нават не паведаміўшы пра яе грамадству.
Потым Расія апамяталася ад псіхалагічнай траўмы, атрыманай у выніку распаду яе імперыі, і, падмацаваная ростам нафтагазавых даходаў, вярнулася да традыцыйнай практыкі падпарадкавання суседніх народаў ды ўлучэння іх у склад імпэрыі. Спробы народаў суседніх дзяржаў ўсталяваць дэмакратыю і ўмацаваць незалежнасць разглядаліся і разглядаюцца ў Крамлі, як замах на свае глыбінныя інтарэсы. На захаванне паслухмяных рэжымаў выдаткоўваюцца вялікія сродкі, а ў выпадку пагрозы іх існаванню з-за масавых пратэстаў, да межаў ці нават на тэрыторыю "мяцежнай" краіны накіроўваюцца расійскія войскі. Па сцвярджэнню некаторых старэйшых афіцэраў з сістэмы МУС, у падаўленні масавых пратэстаў у Беларусі ў 2020 удзельнічалі расейскія сілавікі, пераапранутыя ў беларускую форму.
Масква зрабіла і працягвае рабіць ўсё для кансервацыі беларускага рэжыму на дзесяцігоддзі.
Зараз, з-за тупіковай сітуацыі на расійска-украінскім фронце, пад пагрозай апынулася існаванне сённяшняга палітычнага рэжыму ў Расіі. Змена ўлады ў Крамлі, разам з магчымымі новымі пагрозамі, створыць і шанцы для беларускай дэмакратыі. Ці скарыстаецца Беларусь гэтым "вакном магчымасцяў" залежыць, найперш, ад беларускага грамадства, ад беларусаў, якія жывуць на тэрыторыі сваёй краіны. На ўсіх нас ляжа вялікая адказнасць, бо гэтае "вакно" можа быць апошнім для нашай нацыі. Погляды большасці з нас відавочныя - дэмакратыя і незалежнасць . У існуючых умовах людзі не могуць выявіць сваю пазіцыю публічна, бо любая форма самаарганізацыі зараз жорстка пераследуецца, але пры змене сітуацыі гэта самаарганізацыя адбудзецца і выявіць сябе вельмі хутка.
Магчыма, свет зноў не пазнае беларусаў. Але гэта будзе ўжо зусім іншае непазнаванне. Страх і нянавісць - страшная сумесь.

У выдавецтве «Камунікат» выйшла новая кніга Міколы Статкевіча «І гэта ўсё ў табе». Яе ўжо можна замовіць.

У кнізе аўтар разважае пра чалавечую прыроду, маральны выбар, сумленне і адказнасць. Чаму адны людзі ў цяжкія часы становяцца героямі, іншыя — здраднікамі, а трэція проста маўчаць? Што ўплывае на нашы рашэнні ў крытычныя моманты? Адказы на гэтыя пытанні аўтар шукае праз вывучэнне чалавечай псіхалогіі і інстынктаў, прапаноўваючы ўласны погляд на тое, як фарміруецца маральны выбар чалавека.

Працу над кнігай Мікола Статкевіч пачаў яшчэ ў красавіку 2023 года, знаходзячыся ў папраўчай калоніі №13 у Глыбокім. Завяршыў яе толькі праз тры гады — ужо пасля новых выпрабаванняў, праз якія яму давялося прайсці: вызвалення, ад якога ён адмовіўся цаной дэпартацыі, новага зняволення, інсульту і, нарэшце, доўгачаканай свабоды.

Сам аўтар спадзяецца, што гэтая кніга дапаможа чытачам лепш зразумець не толькі сябе і чалавечую сутнасць, але і тое, што адбылося і працягвае адбывацца з Беларуссю і беларускім грамадствам.

А пакуль мы публікуем урыўкі з двух эсэ.

ІНСТЫНКТ “СВОЙ-ЧУЖЫ”
...асаблівасць усіх пералічаных вышэй сацыяльных інстынктаў у тым, што яны дзейсныя толькі для “сваіх”, для чальцоў груп, з якімі сябе атаясамляе чалавек. А для “чужых” колькасць маральных стымулаў ці матыватараў рэзка зніжаецца. Да таго ж, апелюючы да страха перад “чужымі” і зайдрасці да дабрабыту “чужых”, у вачах значнай часткі звычайных людзей іх можна лёгка ператварыць у ворагаў.
Да ідэі наследных сацыяльных ці “маральных” інстынктаў, якія сфармаваліся ў людзей у працэсе сацыяльнай эва люцыі, пад уплывам тэорыі натуральнага адбору Чарльза Дарвіна на мяжы мінулага і пазамінулага стагоддзяў прыйшлі многія мысляры. Напрыклад, ідэолаг нямецкай сацыял–дэмакратыі Карл Каўтскі бачыў у сацыяльных маральных “жывёльных” інстынктах доказ натуральнасці паходжання сваёй ідэалогіі. Выбітны філосаф Фрыдрых Ніцшэ лічыў рэлігійную ці “статкавую”, па яго вызначэнню, мараль прыналежнасцю “масавага чалавека”, а “звышчалавекам” называў таго, хто здольны пераступіць праз гэтую мараль.
Але ХХ стагоддзе з яго двума крывавымі сусветнымі войнамі, татальным знішчэннем “варожых” нацыянальнасцяў ці класаў, з Асвенцымам і ГУЛАГам, яскрава паказала, што масавы чалавек здольны на любое злачынства. Масштабы зла былі настолькі беспрэцэдэнтнымі, што тэорыі пра прыроджаныя маральныя інстынкты апынуліся скампраментаванымі. На мой погляд, гэта не зусім заслужана. Проста, іх аўтарам варта было ўлічыць інстынкты падпарадкавання вышэйшым у іерархіі і “свой-чужы”, маніпуляцыя якімі з боку ўлады здольна ператварыць вялікую колькасць звычайных людзей у бязлітасных звяроў. Я, нават са сваім немалым досведам стасункаў з супрацоўнікамі апарата падаўлення беларускага рэжыма, працягваю лічыць, што ўсе беларусы, увогуле, небла гія людзі, пакуль ім не загадалі благое. А людзі, якія выконваюць злачынны загад, заўсёды здольныя пераканаць сябе ў слушнасці афіцыйна даведзеных аргументаў, што абгрунтоўваюць слушнасць іх незаконных дзеянняў. Якімі б недарэчнымі гэтыя аргументы не здаваліся. Іншы раз перавод са “сваіх” у “ворагі” падаецца незразумелым і цяжка тлумачальным, але ж ён здзяйсняецца і новыя “ворагі” нейтралізуюцца ці гінуць.
Разгледзім прыклад.
ЧУЖЫЯ “СВАЕ”
Гэта старая гісторыя, але майму бацьку яна не давала спакою ўсё жыццё. Напрыканцы 1943 года савецкія войскі ўступілі на Усходнюю частку Беларусі, якая з лета 1941 года была акупавана гітлераўцамі. Адразу ж пачалася мабілізацыя ў войска сярод мясцовага насельніцтва – мужчын, старэйшых за 17 год. 17-гадовыя хлопчыкі, паўгалодныя падчас калгаснага дзяцінства, галодныя падчас акупацыі, таму маларослыя і кволыя. І іх без усякага навучання кінулі ў атаку на нямецкія пазіцыі на рэчцы Проня, з трыма патронамі на вінтоўку (тады яшчэ такім давалі вінтоўкі): “Больше патронов вам не понадобится”. І ўсіх паклалі там пад агнём кулямётаў. Відавочцы казалі, што ў дзень, калі ў атаку кінулі толькі што мабілізаваных беларусаў, уся зямля была ўсыпана мёртвымі целамі.
Летам 1944 года савецкія войскі занялі ўсю тэрыторыю Беларусі. І зноў мабілізацыя і атакі ненавучаных 17-гадовых у лоб на нямецкія кулямёты ў Прусіі. Толькі вінтоўку ўжо давалі адну на чатырох: “Оружие добудете в бою”. Мой школьны настаўнік хіміі – адзін з нямногіх, хто ацалеў з гэтага пакалення 1927 года нараджэння. Падчас атакі ён падарваўся на пяхотнай міне каля сваіх пазіцый, і яго ўратавалі, хоць ён і застаўся інвалідам. Ён расказваў, як адбываліся гэтыя атакі. У атаку ішла рота – 100 маладых ненавучаных беларусаў і 4 вопытныя салдаты. З атакі вярталіся толькі гэтыя 4 вопытных, а 100 забітых беларусаў заставаліся ляжаць мёртвымі перад нямецкімі пазіцыямі. Роту папаўнялі чарговай сотняй беларусаў і ўсё паўтаралася. Потым, ужо дарослым і афіцэрам, я спрабаваў знайсці хоць нейкі ваенны сэнс у гэтым паслядоўным забойстве сваіх салдат з дапамогай ворагаў. Але так і не здолеў прыдумаць ніякага лагічнага тлумачэння.
Дапамог мне бацька. Ён распавёў, што перад прыходам савецкіх войск у іх дом прыехалі мясцовыя паліцэйскія-калабаранты. На вачах жонкі і дачок яны застрэлілі майго дзеда, а бацьку моцна збілі.

Потым, калі прыйшлі савецкія войскі, бацька пайшоў да ваеннага камісара раёна і папрасіўся дабраахвотнікам у войска, каб адпомсціць за свайго бацьку, бо да прызыўнога ўзросту яму заставалася яшчэ некалькі месяцаў. Але ваенны камісар пасмяяўся над ім, паляпаў па плячы і сказаў: “Бачу, бачу, што ты свой”. І бацьку адправілі ў афіцэрскую школу, якую ён не паспеў скончыць, бо завяршылася вайна. А ўсе яго сябры, якіх за “сваіх” не прызналі, загінулі ў Прусіі.
Потым бацька служыў у войску і ад сваіх аднаслужбоўцаў – былых франтавікоў даведаўся, як забівалі яго сяброў-аднагодкаў. І ён усё жыццё ненавідзеў калабарантаў і камуністаў. Пасля яго аповяда я зразумеў, чаму падчас вайны загінула амаль усё пакаленне беларусаў 1927 года нараджэння, уся “віна” якіх была толькі ў тым, што яны дзякуючы палітычнаму і вайсковаму “генію” Сталіна на тры гады апынуліся ў нямецкай акупацыі і, па меркаванню сталінскага рэжыма, за гэты час маглі трапіць пад уплыў варожай прапаганды і зрабіцца “чужымі”. Таму іх і знішчылі на ўсялякі выпадак самым “эканамічным” спосабам – без фабрыкацыі “справы”, неабходнасці ўтрымліваць у турме, задзейнічаць следчых, “суд” ды растрэльную каманду і нават траціць патроны.

Мінск, 28 красавіка 2026 года

НАРМАЛІЗАЦЫЯ ПОДЛАСЦІ
Нядаўна да мяне зноў звярнуўся былы сябра Народнай Грамады, які зараз знаходзіцца за межамі нашай краіны, яшчэ з адным пытаннем: Наша неразуменне выклікаюць некаторыя матэрыялы, што з’яўляюцца на пэўных дэмакратычных рэсурсах. Калі рэсурс, арыентаваны на нацыянальную культуру, рэгулярна звяртаецца да асвятлення прыватнага жыцця мярзотніка, які купіў сабе свабоду за кошт свабоды сваіх калегаў, абмяркоўвае нават колер трусоў яго сужыцелькі, калі відэаканал гэтага ж рэсурсу рэгулярна дае слова даносчыцы, з-за якой былі зняволены яе калегі, калі вызваленая палітзняволеная прызнаецца ў супрацоўніцтве са сваімі катамі, ухваляе іх, ды яшчэ заяўляе, што ніхто не мае права папікнуць яе гэтым. Як Вы ацэньваеце ўсё гэта?
Я ніколі не папікаў і не папікну нікога, хто дзеля сваёй свабоды падпісаў нейкае “прашэнне”, наадварот, заўсёды радуюся, што для некага скончылася турэмнае пекла. Зрэшты, чалавечая годнасць належыць самому чалавеку, і калі ён вырашыў памяняць яе на выйсце з цяжкой сітуацыі і думае, што здолее з гэтым жыць, то гэта яго годнасць і яго жыццё.
Іншая справа, калі дзеля вызвалення нехта ідзе на даносы, на “стукацтва”. Лічу, што гэта найвялікшая подласць – абменьваць сваю свабоду на свабоду іншых людзей. Даносчыкі для мяне – падонкі, з якімі я не маю ніякіх спраў. Тыя, хто патурае ім, тыражуе іх погляды ці жыццё, нармалізуе іх подласць. Мабыць, у душы “нармалізатараў” таксама ёсьць нешта падобнае.
Таксама лічу недапушчальным і стукацтва сярод палітзняволеных. Гэта няпраўда, што паведамляючы “нязначныя” звесткі пра іншых адміністрацыі, вы не шкодзіце ім. Вы не можаце ведаць, для якіх мэтаў і калі могуць быць скарыстаныя перададзеныя вамі звесткі, калі іх дастануць з асабістай справы, каб скарыстаць для нейкага “аператыўнага мерапрыемства”, каб зрабіць становішча ахвяры вашага даносу яшчэ больш невыносным. Спробы апраўдання свайго стукацтва зразумелыя – людзі амаль заўсёды апраўдваюць сябе. Але ж публічнае апраўданне подласці нармалізуе яе, наносіць шкоду маральнаму здароўю грамадства і ўзмацняе пазіцыі ворагаў свабоды. Таму трэба спыняць “нармалізатараў” ды іх “герояў”.
Што тычыцца апраўдання ўласных катаў, то міжволі ў галаву прыходзіць убачанае ў дзяцінстве – як сабака ліжа боты гаспадару, калі той б’е яго. Што ж трэба зрабіць з чалавекам, каб давесці яго да стану таго сабакі?
Метадаў для гэтага хапае. Але яны патрабуюць сістэмнай працы вялікай колькасці людзей з немалымі заробкамі. Навошта траціць немалыя грошы, час, каб нейкі чалавек, палітвязень, хай і вядомы сярод сваіх былых аднадумцаў, але ніякі не экстрэміст, не тэрарыст, публічна зганіў сябе? Думаю, што ёсць тры прычыны гэтага:
1) Чым болей медыйны чалавек, то тым больш шырокае ўздзеянне на грамадства акажа нармалізацыя ім даносаў, стукацтва і самапрыніжэння перад сваімі катамі.
2) Тыя, хто “працуе” з палітвязнямі, таксама людзі і жывуць сярод людзей. Як бы яны не самападманвалі сябе, але адчування, што яны займаюцца нізкай справай, ці хай нават нямога пытання ў вачах блізкіх пазбегнуць цяжка. Калі ж зломлены апанент публічна прыніжае сябе, у іх катаў узнікае пачуццё перавагі – “хай мы таксама ліжам, але нас хоць за гэта добра кормяць і ліжам мы не публічна”.
3) Беларусы вельмі законапаслухмяныя, ніякай арганізаванай злачыннасці ў нас няма, дыверсанты і сапраўдныя тэрарысты не водзяцца. Таму шматлікія сілавыя структуры мусяць даказваць сваю патрэбнасць начальству, каб не скарацілі. Таму барацьба з іншадумцамі і зняволенымі робіцца для іх галоўным заняткам.
А прымушэнне вядомых апанентаў начальства да ўхвалення сваіх катаў ды таго ж начальства вельмі падабаецца апошняму, што гарантуе і надалей шчодрае кармленне.
Што застаецца прыстойным людзям? На мой погляд – стаяць годна, пазбягаць подласці і подлых.

2026 07 23 ЭКСТРА ИНФОРМАЦИЯ
https://youtube.com/watch?v=_ZctEOkwYBs&is=MJi-c8C0B83dMUIB

Працоўныя правы — адна з самых важных тэм для беларусаў у эміграцыі. Многія лічаць, што падчас выпрабавальнага тэрміну работнік практычна безабаронны. Але ў Літве гэта не так.

Нядаўна прадстаўнік Партыі «Народная Грамада» быў звольнены за тры дні да заканчэння выпрабавальнага тэрміну без тлумачэння прычын. Дзякуючы падтрымцы прафсаюза «Solidarumas» была пададзена скарга ў Камісію па працоўных спрэчках.

Вынік — звальненне прызналі незаконным. Камісія аднагалосна стала на бок работніка, нягледзячы на пярэчанні працадаўцы.

Гэта яшчэ раз даказвае: у Літве законы працуюць, а правы можна і трэба абараняць, незалежна ад грамадзянства.

Яшчэ адна важная выснова — уступайце ў прафсаюзы. Літоўскія прафсаюзы сапраўды абараняюць сваіх членаў і дапамагаюць адстойваць справядлівасць.

Не маўчыце, калі закон на вашым баку. Свабода, справядлівасць і салідарнасць пачынаюцца з гатоўнасці бараніць свае правы.

27 ліпеня 1990 года Вярхоўны Савет БССР прыняў Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі. Менавіта гэты дакумент стаў прававой асновай, якая ўжо праз год дазволіла абвясціць незалежнасць краіны. Невыпадкова ў 1991–1996 гадах 27 ліпеня было дзяржаўным святам — Днём Незалежнасці Беларусі.

Але ў 1996 годзе Лукашэнка адмяніў гэтае свята, замяніўшы яго 3 ліпеня — датай, звязанай не з беларускай дзяржаўнасцю, а з савецкай гісторыяй.

Сімвалічна, што яшчэ ў 1990 годзе, будучы дэпутатам Вярхоўнага Савета, Лукашэнка не падтрымаў Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце. І за наступныя дзесяцігоддзі яго палітыка толькі пацвердзіла гэтае стаўленне: Беларусь стала ўсё больш залежнай ад Расіі, а нацыянальная мова, культура і сам суверэнітэт краіны апынуліся пад пастаянным ціскам.

Сапраўдная незалежнасць — гэта права народа самастойна вызначаць сваю будучыню. І менавіта за такую Беларусь працягваюць змагацца тысячы беларусаў.

Gerbiamas pone Juozai Olekai!

Nuoširdžiai sveikiname Jus ir Jūsų žmoną gražaus bendro gyvenimo 50-mečio – auksinių vestuvių – proga!

Penkiasdešimt metų kartu – tai nuostabus meilės, ištikimybės, supratingumo ir pagarbos kelias. Linkime Jums abiem stiprios sveikatos, šeimos šilumos, džiaugsmo, daugybės laimingų akimirkų kartu ir dar ilgų metų, kupinų meilės ir pagarbos.

Nuoširdžiausi sveikinimai auksinių vestuvių proga!

Паважаны спадар Юозас Олекас!

Ад усяго сэрца віншуем Вас і Вашу жонку з цудоўным 50-гадовым юбілеем сумеснага жыцця — залатым вяселлем!

Пяцьдзясят гадоў разам — гэта дзівосны шлях любові, вернасці, узаемаразумення і павагі. Жадаем вам абодвум моцнага здароўя, сямейнага цяпла, радасці, шчаслівых сумесных імгненняў і яшчэ многіх гадоў, напоўненых любоўю і ўзаемным клопатам.

Прыміце нашы самыя шчырыя віншаванні з нагоды залатога вяселля!

"ВОЙНА ДО ПОБЕДНОГО КОНЦА"
На гэтым канале я ўжо пісаў пра магчымыя варыянты працягу Расіяй вайны супраць Украіны. На жаль, у мяне мала сумневаў, што вайна будзе працягвацца пры падтрымцы большасці расійскага грамадства, якая не бачыць іншага варыянту яе завяршэння, акрамя як перамогай РФ, ці тым, што можна было б аб'явіць такой перамогай. Гэта большасць, выхаваная на прыдуманых гістарычных мітах, важнейшай каштоўнасцю і падставай для ўласнай самапавагі лічыць міт пра заўсёдныя "веліч і славу" Расіі. Але дзіўныя ўкраінцы чамусьці ніяк не даюць Расіі атрымаць "натуральную" для яе перамогу, што стварае дысананс у мазгах гэтай расійскай большасці паміж запісанымі ў іх гістарычнымі мітамі і зусім іншай рэальнасцю вайны. Развітацца з гэтымі мітамі ім цяжка, бо іншай нагоды нечым ганарыцца ў іхнім жыцці больш няма. Таму вайна будзе працягвацца, пакуль страх ўласнай смерці ці гора ад смерці блізкіх, холад і нястача пераадолеюць прыцягальнасць фальшывых мітаў.
Закладнікамі штучных гістарычных стэрэатыпаў сталіся і тыя, хто свядома ўкараняў іх ў грамадскую свядомасць - кіраўніцтва расійскай дзяржавы. Зараз яно не можа пайсці нават на відавочна рацыянальныя кампрамісы без рызыкі сутыкнуцца з грамадскім абурэннем. Таму Крэмль працягвае вайну і, нягледзячы на рэальную сітуацыю на фронце, шукае варыянты дасягнення перамогі ў ёй.
У 1917 годзе прынцып "Война до победного канца" ўжо прывёў Расію да нацыянальнай катастрофы, а яе кіроўныя эліты да трагічнага асабістага фіналу.
Трэба вучыць ўрокі сапраўднай гісторыі, а не прыдумоўваць сабе іншую.

Гісторыя першага намесніка старшыні Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі «Народная Грамада» Яўгена Вільскага — гэта прыклад таго, што свае правы можна і трэба абараняць.

Сутыкнуўшыся з незаконным звальненнем, ён не пагадзіўся з несправядлівасцю і не стаў маўчаць, як гэта часта адбываецца сярод працоўных мігрантаў, якія баяцца страціць працу або не ведаюць мясцовага заканадаўства. Дзякуючы падтрымцы прафсаюза і выкарыстанню законных механізмаў Яўген здолеў дамагчыся справядлівасці.

Гэтая гісторыя стала важным прэцэдэнтам і паказала, што нават вялікая кампанія не стаіць вышэй за закон, а правы работніка можна паспяхова абараніць.

Спадзяёмся, што гэты прыклад стане падтрымкай для іншых беларусаў у Літве: не бойцеся адстойваць свае правы. Законы працуюць, калі імі карыстацца.

https://youtu.be/MmcOemu5oZ8?is=9Hwd_1WKTMNEucrk

"БЕЛАРУСКІ" ФРОНТ
У тэксце на гэтым канале ад 19.05 я разглядаў варыянты працягу Масквой вайны супраць Украіны:
1) Мабілізацыя; 2) Пашырэнне лініі баявых сутыкненняў за кошт Беларусі;
3) Прымяненне тактычнай ядзернай зброі.
Аналіз іх перспектыў я ўжо зрабіў у тым тэксце, але цяпер з'яўляецца шмат дадатковай інфармацыі, па якой можна меркаваць, да якога з варыянтаў працягу вайны схіляюцца ў Крамлі. Прынамсі, пакуль.
У Расіі рыхтуюцца да новай мабілізацыі пасля выбарчай парламенцкай кампаніі ў верасні.
Па розных меркаваннях украінскіх ваенных аналітыкаў, у РФ можа быць мабілізавана ад паўмільёна да мільёна новых салдат, якія ўжо ў лістападзе пачнуць накіроўвацца на фронт. Таксама, ўкраінскі бок заяўляе, што на беларускай тэрыторыі каля мяжы з Украінай вядзецца інтэнсіўнае будаўніцтва ваеннай інфраструктуры. З улікам гэтага можна прагназаваць, што Масква плануе накіраваць частку сваіх войскаў на нашу тэрыторыю, каб зноў паспрабаваць атакаваць Ўкраіну з поўначы і, як мінімум, адцягнуць яе вайсковыя сілы з іншых на "Беларускі" фронт. А таксама, паспрабаваць паўтарыць прарыў 2022 года на Кіеў.
Апошняе, з улікам балоцістай мясцовасці на большай частцы беларуска-украінскай мяжы ды перавагі Украіны ў дронах, мае мала шанцаў на поспех. Але з нашай тэрыторыі расійскія войскі здолеюць наносіць па Украіне масавыя дакладныя паветраныя ўдары дронамі і ракетамі, каб прымусіць яе здацца.
Украінскія войскі ў адказ пачнуць наносіць масавыя ўдары па расійскім ваенным камунікацыям, тэхніцы, складах, пунктах кіравання, месцах дыслакацыі ў населеных пунктах. Пад ударамі апынуцца нашы дарогі, масты, гарады, ваенныя і нафтахімічныя прадпрыемствы. Асабліва, ў паласе дасяжнасці найбольш дзейсных зараз украінскіх дронаў сярэдняй дальнасці Hornet са штучным інтэлектам - 150 кіламетраў ад украінскай мяжы. У гэтай паласе знаходзяцца Гомель, Брэст, Мазыр, Пінск і шмат меньш буйных гарадоў і мястэчак. Калі ж расійцы пачнуць зноў наносіць ўдары па аб'ектам энэргетыкі Украіны, як гэта ўжо было мінулай зімой, але і з нашай тэрыторыі, то мы атрымаем "люстэркавы" адказ - дальнабойныя ўдары па нашым аналагічным аб'ектам па ўсёй тэрыторыі Беларусі. Разбурэнні будынкаў у населеных пунктах, прамысловасці ды інфраструктуры, ахвяры сярод грамадзянскага насельніцтва, буйныя гарады без электрычнасці і цяпла - такая будзе плата толькі за пасіўны саўдзел у агрэсіі. А ёсьць яшчэ наступствы ад простага знаходжання чужых войскаў на нашай зямлі падчас вайны.
Салдаты, якія ведаюць, што іх чакае смерць сярод палескіх балотаў, і якія хочуць напаследак "гульнуць". І якія ўпэўнены, што ўсё мясцовае насельніцтва павінна за "абарону ад "укранацыстаў" выконваць іх любыя жаданні. Тым болей, што ім нічога дадатковага не пагражае за забойствы, рабаванні, згвалтаванні "мясцовых". Бо, калі справа і дойдзе да суда, што сумнеўна, то з яго яны адправяцца не ў турму, а, зноў жа, на фронт.
У гісторыі Беларусі ўжо быў досвед доўгатэрміновага знаходжання маскоўскіх войскаў на нашай тэрыторыі падчас маскоўска-беларускай вайны 1654-1667 гадоў, якую ў Расіі потым сарамліва назвалі "польскай", і ў якой загінула болей за палову беларусаў. Я не буду тут пісаць пра ўсе жахі той вайны - іх апісанне зойме вялікую кнігу. Але прывяду адзін прыклад. У 1654 годзе маскоўскія войскі асадзілі Магілёў. Асада была нядоўгай, бо пераважна праваслаўныя гараджане самі адчынілі вароты горада "аднаверцам". Потым, бліжэй пазнаёміўшыся з "братамі па веры", у 1661 годзе гэтыя мірныя людзі паднялі паўстанне і амаль пагалоўна выразалі сямітысячны гарнізон "вызваліцеляў".
Ну а ў сённяшняй сітуацыі ёсць яшчэ доўгатэрміновыя наступствы, бо вывесці расійскія войскі з нашай зямлі, нават пасля замірэння паміж Расіяй і Украінай, будзе надзвычай складана. Не здолеўшы захапіць вялікую краіну, вырашаць прыхапіць хоць меньшую, каб апраўдаць гібель і калецтвы сотняў тысяч сваіх салдат у вачах простых расійцаў і каб было што аб'явіць перамогай.

Безумоўна, правячы ў Беларусі рэжым як можа ўпіраецца, каб пазбегнуць такога сцэнару. Але, пры глабальнай залежнасці ад Масквы, адмовіцца ад выканання "саюзнага" абавязку робіцца ўсё цяжэй. За дзесяцігоддзі ўтрымання ва ўладзе раней ці пазней прыходзіцца плаціць. "За так" падобных бонусаў не даюць.
Ранейшая плата нашай мовай, гісторыяй і культурай толькі стварыла перадумовы ды абудзіла апетыт да поўнага паглынання цяпер ужо "искусственной нации, которая говорит на одном с нами языке". Тым болей, што Маскве патрэбны новыя салдаты і ваенны плацдарм для наступных войн.
Так што цяпер платай за "працяг банкета" для адной сям'і могуць стаць лёсы нашай дзяржавы, нацыі і мільёнаў беларусаў.